Tìm hiểu về “Thủ công mỹ nghệ Việt Nam” thông qua Nghệ Thuật Long Dương

LDA – Thăng Long, ngày 07/05/2023, “Thủ công mỹ nghệ” là một cụm từ quen thuộc đối với mỗi người dân Việt Nam ta, nó thể hiện sự tinh tế, tinh hoa, gần gũi mang mang âm hưởng mộc mạc nhưng sâu sắc của nhiều vùng miền và làng quê trải khắp Việt Nam. Dù ở bất cứ nơi đâu chúng ta cũng dễ dàng nhìn thấy các mặt hàng mỹ nghệ mang đặc trưng bản sắc của từng vùng địa dư. Nhưng không phải ai cũng có thể hiểu một cách cặn kẽ về thủ công mỹ nghệ. Nghệ Thuật Long Dương xin trân trọng giới thiệu cùng quý vị và các bạn đôi điều về vấn đề này:

1. Thủ công mỹ nghệ là gì?

Thủ công mỹ nghệ là một ngành nghề thuộc lĩnh vực nghệ thuật thiết kế, được tạo ra theo cách rất đặc biệt và vô cùng tỉ mỉ từ bàn tay, khối óc sáng tạo của những người nghệ nhân. Hàng thủ công mỹ nghệ luôn nhận được sự đánh giá cao về tính thẩm mỹ, tính nghệ thuật cũng như công dụng hữu ích. Các nghệ nhân và người lao động tạo ra hàng thủ công mỹ nghệ được đánh giá như là những người nghệ sĩ tài hoa với đôi bàn tay mềm mại vẽ lên các họa tiết được ví như vàng như ngọc bởi khối óc sáng tạo và đầy tình yêu thương với cuộc sống và con người.

Tại Việt Nam, hàng thủ công mỹ nghệ có số lượng rất nhiều, có thể nói khắp trên lãnh thổ Việt Nam mỗi một vùng miền lại có các sản phẩm thủ công mỹ nghệ đặc trưng và đa số những họa tiết sản phẩm đều mang đậm tính văn hóa dân tộc. Bên cạnh đó nhiều sản phẩm đã có lịch sử phát triển lâu đời được lưu truyền từ đời này sang đời khác có giá trị tinh tế, tốt đẹp cho tới ngày nay.

2. Đặc điểm của hàng thủ công mỹ nghệ:

Hàng thủ công mỹ nghệ là sản phẩm được tạo ra từ đôi bàn tay khéo léo và tính sáng tạo của những người nghệ nhân, mỗi một sản phẩm đều chất chứa những tinh hoa của bản sắc vùng miền của dân tộc. Chính vì lý do đó hàng thủ công luôn mang những đặc trưng gắn với bản sắc dân tộc Việt Nam. Nghệ thuật Long Dương thống nhất nhận định một số đặc điểm của hàng thủ công mỹ nghệ như sau:

Thứ nhất, tính văn hoá

Khác với sản xuất công nghiệp chủ yếu được sản xuất theo dây chuyền của máy móc, trong sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ, lao động chủ yếu dựa vào đôi bàn tay khéo léo và đầu óc sáng tạo của người thợ, người nghệ nhân. Sản phẩm làm ra vừa có giá trị sử dụng nhưng lại vừa mang dấu ấn bản sắc độc đáo được tượng trưng của một làng nghề, một địa phương, một miền quê, một vùng đất…. Vì vậy mà hàm lượng văn hoá ở các sản phẩm thủ công mỹ nghệ được đánh giá cao hơn nhiều so với hàng công nghiệp sản xuất hàng loạt.

Hàng thủ công mỹ nghệ tại Việt Nam đã xuất hiện từ rất lâu, như các sản phẩm nghệ thuật được sản xuất ra từ thời Hùng Vương, ông cha ta trong công cuộc dựng nước và giữ nước đến ngày nay đã được khai quật, tìm ra và trưng bày nhiều hiện vật văn hoá như trống đồng Đông Sơn, Ngọc Lũ, nhiều loại vật dụng gốm sứ, đồ đồng, mũi tên…; Qua đó thế giới biết đến nền văn hoá Việt Nam qua những sản phẩm phản ánh sinh động và sâu sắc văn hoá, tư tưởng của dân tộc Việt Nam. Một số sản phẩm thủ công mỹ nghệ mang đậm tính văn hoá như gốm Bát Tràng, gốm Chu Đậu, những bình, lọ gốm khắc ghi biểu tượng văn hoá Việt Nam như chim lạc, hoa sen… đã được xuất hiện rộng rãi trên toàn thế giới qua các hoạt động xuất khẩu, du lịch. Từ đường nét độc đáo của các sản phẩm thủ công mỹ nghệ người nước ngoài đã có thể tìm hiểu sâu thêm về văn hóa Việt Nam.

Có thể nói những đặc điểm này là điểm thu hút mạnh mẽ đối với khách hàng nhất là khách quốc tế, nó tạo nên sự độc đáo, riêng biệt của văn hóa mảnh đất hình chữ S. Trong hoạt động du lịch những mặt hàng này sẽ là những món quà lưu niệm đặc biệt đối với những du khách quốc tế.

Khách du lịch khi đến thăm Việt Nam không thể không mang theo về nước một món đồ thủ công mỹ nghệ, cho dù giản dị, mộc mạc… và đó là biểu tượng của nghề truyền thống và một phần quan trọng của văn hoá của dân tộc Việt Nam.

Thứ hai, tính mỹ thuật

Sản phẩm mang tính mỹ thuật cao, mỗi sản phẩm thủ công mỹ nghệ là một tác phẩm nghệ thuật, vừa có giá trị sử dụng vừa có giá trị thẩm mỹ. Những đường nét hoa văn tao nhã của nhiều loại sản phẩm vừa là phục vụ tiêu dùng, vừa là vật trang trí trong nhà, văn phòng, bảo tàng…

Chính đặc điểm này đã đem lại sự quý hiếm cho các sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Tại các cuộc hội chợ quốc tế, hàng thủ công mỹ nghệ đã gây được sự chú ý của khách hàng quốc tế bởi sự tinh xảo, kiểu dáng mẫu mã độc đáo… đã trở thành các tác phẩm nghệ thuật có giá trị thẩm mỹ cao.

Thứ ba, tính đơn chiếc

Hàng thủ công mỹ nghệ truyền thống đều mang tính cá biệt và có sắc thái riêng của mỗi làng nghề. Cùng là đồ gốm sứ, nhưng người ta vẫn có thể phân biệt được đâu là gốm Bát Tràng, Thồ Hà, Hương Canh… nhờ các hoa văn, màu men, hoạ tiết trên đó.

Bên cạnh đó, tính đơn chiếc có được là do hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam mang hồn của dân tộc Việt Nam, mang nét văn hoá và bản sắc của dân tộc Việt Nam, chính vì vậy giúp phân biệt trên thị trường quốc tế với những mặt hàng của các quốc gia khác như là hàng của Trung Quốc hay Nhật Bản. Cùng với đặc trưng về văn hoá, tính riêng biệt đã mang lại ưu thế tuyệt đối cho hàng thủ công mỹ nghệ của Việt Nam trong xuất khẩu. Đối với Việt Nam và cả khách hàng quốc tế, nó không những có giá trị sử dụng mà còn thúc đẩy quá trình giao lưu văn hoá giữa các dân tộc.

Thứ tư, tính đa dạng

Tính đa dạng của sản phẩm thủ công mỹ nghệ thể hiện ở phương thức, nguyên liệu làm nên sản phẩm đó và chính nét văn hoá trong sản phẩm. Nguyên liệu làm nên sản phẩm có thể là gạch, đất, cói, dây chuối, xơ dừa; đồng, kim loại… mỗi loại sẽ tạo nên một sản phẩm thủ công mỹ nghệ với những sắc thái khác nhau, cho người sử dụng có những cảm nhận khác nhau về sản phẩm.

Là một đôi dép đi trong nhà, nhưng dép làm bằng cói đã quá cũ đối với người tiêu dùng nên hiện nay, các nghệ nhân sử dụng chất liệu dây chuối, tạo cảm giác rất mới lạ, vừa có màu vàng ngà của chuối vừa có màu mốc tự nhiên của thân chuối…

Thứ năm, tính thủ công

Tính thủ công trong từng sản phẩm thủ công mỹ nghệ được bắt nguồn từ cách thức tạo lên sản phẩm. Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ được tạo ra, kết tinh từ bàn tay khéo léo, mềm mại với tính sáng tạo, tinh xảo và tỉ mị của người nghệ nhân, không mang tính dập khuôn, máy móc như sản xuất bằng máy móc, trang thiết bị hiện đại.

3. Các mặt hàng thủ công mỹ nghệ:

Hiện nay tại Việt Nam mặt hàng thủ công mỹ nghệ rất đa dạng và có số lượng vô cùng lớn. Ta có thể kể đất một số mặt hàng như sau:

Thứ nhất, Gốm Việt Nam

Nghề gốm ở Việt Nam đã có có từ bao đời nay. Ngày nay sản phẩm gốm của Việt Nam rất nổi tiếng với nhiều loại đồ Gốm đã dạng và phong phú như: Lọ hoa, Bình rượu, tượng phật, bộ ấm trà, bát, đĩa,…

Những màu men gốm được ưa chuộng là men ngọc, men da lươn, men vàng nhẹ, men chảy. Hoạ tiết trên sản phẩm được gắn liền với những nét quen thuộc trong đời sống như chú bé thổi sáo ngồi trên mình trâu, cây đa cổng làng, mái chùa hồ sen, thiếu nữ gảy đàn… Hàng gốm Việt Nam đã có mặt trên nhiều thị trường quốc tế. Một số gốm nổi tiếng ở Thăng Long và Thành Đông như: Gốm Bát Tràng, Gốm Chu Đậu, …

Thứ hai, Đồ gỗ mỹ nghệ

Đồ gỗ mỹ nghệ là sản phẩm được làm thủ công, sử dụng chất liệu gỗ để sản xuất ra sản phẩm nhằm đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Một số sản phẩm đồ gỗ mỹ nghệ tiêu biểu như: Tủ, giường, kệ, bàn ghế, đồng hồ cổ, tượng gỗ…

Không giống như những sản phẩm đồ gỗ khác, đồ gỗ mỹ nghệ mang một vẻ đẹp tinh tế với tính nghệ thuật cao. Từng sản phẩm được chạm khắc công phu, đường nét tinh xảo và là tâm huyết của những người thợ lành nghề.

Thứ ba, Đồ đồng

Là một nghề thủ công truyền thống đã có lịch sử hàng nghìn năm, nghệ thuật đúc đống ở Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển và đạt được đến độ đỉnh cao vào thế kỷ XIX, XX. Nghề đúc đồng cũng là một trong số ít những nghề truyền thống không những vẫn tồn tại mà còn ngày càng phát triển ở Việt Nam. Cũng chính vì thế mà mỹ thuật đồ đồng trở thành một loại hình riêng góp phần không nhỏ vào sự đa dạng của các loại hình mỹ thuật ở Việt Nam. Các sản phẩm đúc đồng như đồ trưng bày, đồ gia dụng, đồ thờ cúng, tranh, trống đồng…

Thứ tư, Mây tre đan

Đây là ngành nghề có từ lâu đời tại Việt Nam, với bàn tay khéo léo của những người thợ đan thành vật phẩm từ chất liệu mây tre những vật liệu có nguồn gốc tự nhiên như: Đĩa bày hoa quả, rổ, giá, thúng, làn, giỏ, khay, lọ hoa, chao đèn,…

Thứ năm, Hàng thêu thủ công

Người thợ thêu Việt Nam rất khéo tay, họ biết cách họa sắc hàng chục loại chỉ màu cho một bức thêu.

Các loại hàng thêu rất đa dạng, mẫu thêu ngày càng phong phú: Hoa sen, hoa cúc, rồng phượng, đôi chim tùng hạc, đôi chim uyên ương, phong cảnh, chân dung… Tùy theo ý nghĩa của từng đồ dùng mà người thợ thêu chọn mẫu

Thứ sáu, Tranh Sơn Mài

Tranh Sơn Mài là loại tranh sử dụng kỹ thuật sơn mài để vẽ lên. Người ta sẽ sử dụng các kỹ thuật đặc biệt cùng các vật liệu như: mủ của cây sơn, các loại son, vàng thếp, bạc thiếp, vỏ trai… để vẽ trên nền vóc màu đen tọa thành bức tranh sơn mài nhẹ nhàng mà nổi bật.

Và nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ khác.

4. Vai trò của Nghệ thuật Long Dương, Hội Tụ Lan Toả Tinh Tế

Nghệ thuật Long Dương có có sứ mệnh và tầm nhìn Hội Tụ Lan Toả Tinh Tế. Nghệ thuật Long Dương chúng tôi luôn có ý tưởng, kế hoạch và dự án sáng tạo, khác biệt để mang lại những giá trị Nhân Văn Hoá Tốt đẹp. Chúng tôi biểu đạt tinh thần bốn phương hội tụ tinh hoa nghệ nhân và nghệ thuật, Nguyên tắc Ngũ Hợp (Hợp Qui, Hợp Lý, Hợp Tình, Hợp Pháp và Hợp Cạ) được thực hành để kết nối phát triển và lan toả từ trong ra những điều tốt đẹp, vị Khoẻ Vui Hạnh phúc cho tất cả mọi người.

Giá trị cốt lõi: Long Dương biểu thị cho sự cao đẹp, tinh tế, trí huệ. Chúng tôi thẩm thấu và lan toả nghệ thuật vị nhân sinh tốt đẹp.

Những đặc tính văn hoá nghệ thuật như nêu trên: tính văn hoá, tính mỹ thuật, tính độc bản, tính đa dạng, tính thủ công & tài hoa… được Nghệ thuật Long Dương sáng tạo qui tụ, lan toả những điều khác biệt, mới mẻ và ngày càng Tinh Tế cho nhân sinh và cuộc đời.

 

Khởi thảo: Thiên Lương

Phản biện: Việt Thắng

Edit: Thiên Tộ

Poster: Mạnh Cường

Trả lời